Zullen onze kenmerkende populierenlandschappen verdwijnen? Maken we straks geen klompen meer van populier? Zullen de zeldzame Nauwe korfslak, de wielewaal en de populierenzijdetruffel hun habitat verliezen?

 

Zo’n vaart zal het niet lopen, maar het gaat niet goed met de populier in Nederland en Vlaanderen. De aanplant is op een dieptepunt gekomen, terwijl de populier van groot belang is voor cultuurhistorisch belangrijke landschappen, voor allerlei planten- en dierensoorten en voor de houtverwerkende industrie. Hoog tijd dus om actie te ondernemen!

 

De populier bepaalt het landschappelijke karakter van grote delen van Nederland en Vlaanderen. Maar het gaat niet goed met de populier. De aanplant is fors afgenomen (zie figuren). Populierenlanen en populierenbosjes verdwijnen momenteel snel. Hierdoor kunnen cultuurhistorisch waardevolle landschappen hun karakter verliezen. Voorbeelden van gebieden waar de populier van oudsher kenmerkend is, zijn bijvoorbeeld de Meierij in Noord-Brabant en het polderlandschap rond Damme in Vlaanderen.

Alhoewel in het verleden vaak vergruisd, heeft de populier ook op ecologisch vlak heel wat te bieden. Meer en meer komen natuurbeschermers tot de overtuiging dat de populier een belangrijke ecologische rol kan vervullen als hij goed wordt gebruikt. Door zijn snelle groei en grote eindhoogte zorgt de populier voor zowel snelle als blijvende structuurvariatie. Structuurvariatie is bijvoorbeeld van groot belang voor een rijke vogelstand. In een jong bos zullen bosvogels eerder een geschikt habitat vinden als er populieren zijn geplant. Door zijn snelle groei kan de populier ook snel dik dood hout opleveren. De lichtdoorlatende kroon van de populier zorgt voor een rijke vegetatie ondergroei van bijvoorbeeld speenkruid en bosanemoon, alhoewel de soortenrijkdom plaatselijk sterk kan wisselen. De zwarte populier speelt een belangrijke ecologische rol, zeker in zijn natuurlijke verspreidingsgebied, zoals langs de grote rivieren.

De populier speelt ook een belangrijke rol in de economie en levert werkgelegenheid op. Populier is de belangrijkste boomsoort voor de Nederlandse rondhoutverwerkende industrie. Ongeveer 30% van al het in Nederland verwerkte rondhout is populier. In Vlaanderen levert de populier een belangrijke bijdrage aan de export en de eigen industrie. Ongeveer 55% van het geoogste populierenhout in Vlaanderen wordt geëxporteerd, de rest wordt in eigen land verwerkt. Als er niet snel wordt ingegrepen, verliest de houtverwerkende industrie op termijn een belangrijke grondstof.

 

 

Figuur 1

Aanplant populierenstekken in Nederland van 1976 tot en met 1998

 

 

Figuur 2

Verdeling van proefvlakken gelegen in populierenbestanden in Vlaanderen per omtrekklasse.